Σχολικές Επιτροπές: Πρόταση για την επανασύστασή τους ως Συμμετοχικών Διαχειριστικών Οργάνων

 Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Τις τελευταίες ημέρες ήρθε στο προσκήνιο το θέμα της κατάργησης των Σχολικών Επιτροπών. Οι Σχολικές Επιτροπές υπήρξαν για δεκαετίες νομικά πρόσωπα με τριμερή σύνθεση που διαχειρίζονταν τα ζητήματα των Σχολείων πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Ακόμη παλαιότερα στην θέση τους ήταν οι λεγόμενες Σχολικές Εφορίες. Στην Σχολική Επιτροπή πρόεδρος οριζόταν συνήθως ένας Δημοτικός ή Κοινοτικός Σύμβουλος, μετείχαν δε ο Διευθυντής της Σχολικής Μονάδας και εκπρόσωπος του Συλλόγου Γονέων.

Το 2010 με το Ν. 3852/2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης) οι Σχολικές Επιτροπές καταργήθηκαν στο πλαίσιο της μείωσης των νομικών προσώπων !!! και αντικαταστάθηκαν από δύο νομικά πρόσωπα ένα για το σύνολο των Σχολείων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ένα για το σύνολο των Σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η σύνθεσή τους ήταν ανάλογη των άλλων νομικών προσώπων του Δήμου και επιπλέον συμμετείχαν εκπρόσωποι των Διευθυντών και των Συλλόγων Γονέων. Αυτά τα νομικά πρόσωπα διαχειρίζονταν το σύνολο των χρηματοδοτήσεων που πηγαίνουν στους Δήμους για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών και των συντηρήσεων των Σχολείων. Τα δύο νομικά πρόσωπα ενώ διαχειριζόταν σημαντικό χρηματικό ποσό δεν είχαν προϋπολογισμό ενώ δεν τηρούσαν επαρκώς διαδικασίες διαφάνειας. Η συγκεντρωτική διαχείριση των χρηματοδοτήσεων τελικά δεν φαίνεται να επιτυγχάνει αποτελέσματα και «οικονομίες κλίμακας» αλλά ούτε αντιμετωπίζει άμεσα και αποτελεσματικά τις ανάγκες των Σχολείων. Βέβαια στα Σχολεία προβλέφθηκε και η ίδρυση του Σχολικού Συμβουλίου με σύνθεση αντίστοιχη της παλιάς Σχολικής Επιτροπής αλλά αυτό δεν είχε ρόλο στην οικονομική διαχείριση. Τα χρήματα ανά σχολική μονάδα όταν διανεμόταν για την κάλυψη των άμεσων λειτουργικών αναγκών τα διαχειριζόταν ο Διευθυντής του Σχολείου. Εξάλλου και όταν ίσχυαν οι παλιές τριμελείς Σχολικές Επιτροπές ο Διευθυντής κρατούσε τα οικονομικά και η Επιτροπή κατέθετε κάθε χρόνο απολογισμό στο Δημοτικό ή Κοινοτικό Συμβούλιο.

Πρόσφατα καταργήθηκαν και τα ενιαία ανά επίπεδο εκπαίδευσης νομικά πρόσωπα και η διαχείριση των χρηματοδοτήσεων των λειτουργικών δαπανών γίνεται απευθείας από τις Υπηρεσίες του Δήμου υπό την εποπτεία της Δημοτικής Επιτροπής Παιδείας.

Επί του θέματος αυτού η θέση- ΠΡΟΤΑΣΗ  είναι:

1.     Η αρμοδιότητα για τις Σχολικές Επιτροπές ανήκει αποκλειστικά στους Δήμους και ασκείται σε συνεργασία με  Υπουργείο Παιδείας. 

2.     Το τριμερές συμμετοχικό σχήμα: Δήμος, Διευθυντής Σχολικής Μονάδας και Σύλλογος Γονέων είναι ιστορικά και λειτουργικά καταξιωμένο. Η κατάργησή του το 2010 υπήρξε λάθος. Οι δύο ανά επίπεδο εκπαίδευσης Σχολικές Επιτροπές αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές.

3.     Να υπάρξει σαφής διαχωρισμός των χρηματοδοτήσεων για τις λειτουργικές ανάγκες από τις δαπάνες για την συντήρηση.

4.     Σε επίπεδο  Σχολικής Μονάδας να λειτουργήσει το Σχολικό Συμβούλιο ή η Σχολική Επιτροπή με την τριμερή σύνθεση η οποία προγραμματίζει, αποφασίζει και διαθέτει την αναλογούσα στο Σχολείο χρηματοδότηση μόνο για τις λειτουργικές δαπάνες (Θέρμανση, γραφική ύλη, λοιπός  εκπαιδευτικός εξοπλισμός). Δεν ασχολείται με την συντήρηση των σχολικών εγκαταστάσεων.

5.     Την διαχείριση των χρημάτων αυτών θα έχει ο Διευθυντής της Σχολικής Μονάδας με την εποπτεία της τριμερούς Σχολικής Επιτροπής.

6.     Στο τέλος του σχολικού έτους (ή και ανά τρίμηνο)  η κάθε Επιτροπή υποβάλλει απολογισμό με παραστατικά στην Οικονομική Υπηρεσία του Δήμου η οποία υποβάλλει σχετική εισήγηση στη Δημοτική Επιτροπή. Η εγκριτική απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής κοινοποιείται και στο Υπουργείο Παιδείας.

7.     Οι δαπάνες συντήρησης των Σχολείων στο σύνολό τους ανήκουν στην ευθύνη του Δήμου ο οποίος υποχρεούται να μεριμνά άμεσα για την εκτέλεσή των εργασιών συντήρησης ή την αποκατάσταση βλαβών. Η Σχολική Επιτροπή, πέραν των εισηγήσεών, των προτάσεων και των αιτημάτων όταν διαπιστώνονται προβλήματα δεν έχει καμία ευθύνη για την συντήρηση και την Σχολική Στέγη.

8.     Οι Δήμοι, ιδίως οι μεγαλύτεροι, πρέπει να έχουν διαρκή συνεργεία συντήρησης της Σχολικής Στέγης και αντιστοίχως οργανικές μονάδες αποκλειστικά για την Σχολική Στέγη στον Ο.Ε.Υ. τους.

9.     Επίσης οι Δήμοι να έχουν την αποκλειστική ευθύνη για την καθαριότητα και την φύλαξη των Σχολείων.

10. Οι προτεινόμενες Σχολικές Επιτροπές είναι συμμετοχικά διαχειριστικά όργανα που ανήκουν στο Νομικό Πρόσωπο του Δήμου και εποπτεύονται ως προς τις διαχειριστικές πράξεις από αυτό. Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να έχουν πλήρη νομική προσωπικότητα. Οι επιμέρους κανόνες λειτουργίας ρυθμίζονται από τον Κανονισμό τους.

11. Η Δημοτική Επιτροπή Παιδείας δεν πρέπει να εμπλέκεται σε ζητήματα διαχείρισης αλλά να συνεχίσει να ασκεί τον επιτελικό της ρόλο ο οποίος πρέπει να αναβαθμιστεί. Ασφαλώς στο πλαίσιό της πρέπει να συζητούνται όλα τα γενικά θέματα λειτουργίας των Σχολικών Επιτροπών, της Σχολικής Στέγης και κάθε άλλο ζήτημα της Παιδείας. Πρέπει να αναβαθμιστεί σε όργανο δημοκρατικής διαβούλευσης.