Το μετέωρο βήμα της απλής αναλογικής

Τάσος Σαπουνάκης

Ειπώθηκαν πολλά για το θέμα της απλής αναλογικής. Τα ΜΜΕ την συκοφαντούσαν συνεχώς, τα άλλα κόμματα την απαξίωναν, οι υποτιθέμενες ή επιδιωκόμενες συνεργασίες συναντούσαν συνεχώς αδιέξοδα. Αποτέλεσμα η απλή αναλογική εξουδετερώθηκε (;) και τα παραμορφωτικά εκλογικά συστήματα της ενισχυμένης αναλογικής θεωρήθηκαν αποτελεσματικά.

Ισχυρίζομαι ότι η απλή αναλογική έτσι όπως υλοποιήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ – Π.Σ. ήταν προβληματική από την αρχή, όσον αφορά την σύλληψη αλλά και την υλοποίηση της. Έχουμε και λέμε:

«Κυβερνησιμότητα» και Δημοκρατία

 Tου Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Η εισαγωγή της απλής αναλογικής στην Αυτοδιοίκηση και η συνακόλουθη εκλογή Συμβουλίων στα οποία ο Δήμαρχος ή ο Περιφερειάρχης δεν διαθέτει την πλειοψηφία  έφερε στο προσκήνιο την έννοια της «κυβερνησιμότητας», δηλαδή της δυνατότητας των ΟΤΑ να κυβερνηθούν. Η κυβερνησιμότητα προβλήθηκε ως «νομιμοποιημένο» αντίβαρο απέναντι στην «απονομιμοποιημένη» απλή αναλογική. Η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση της νέας Κυβέρνησης υπέρ της «κυβερνησιμότητας» των ΟΤΑ πέρασε ως ρεβάνς στην απλή αναλογική, ως πολιτικό απωθημένο. Στην μάχη των «απωθημένων» εξαρχής τάχθηκε κατά της απλής αναλογικής και ευλόγως υπέρ της «κυβερνησιμότητας» η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ.

Σε αυτή την διελκυστίνδα προφανώς ο κυρίαρχος συσχετισμός των πολιτικών δυνάμεων στο κεντρικό και τοπικό κράτος ίσως δεν επέτρεπε διαφορετική προσέγγιση.

Η προηγούμενη κυβέρνηση «έκαψε» την ορθή επιλογή της για την εισαγωγή της απλής αναλογικής με την ιδεοληπτική άρνησή της στη προσαρμογή του συστήματος διακυβέρνησης στα νέα δεδομένα που αναπόφευκτα θα πρόκυπταν στην σύνθεση των Συμβουλίων και εξαιτίας της ορθής επίσης επιλογής να εκλέγονται άμεσα ο Δήμαρχος και ο Περιφερειάρχης. Δεν πρέπει όμως να παραβλέπουμε ότι οι πρόνοιες του ν.4555/2018 επέτρεπαν την πλειοψηφία του Δημάρχου ή Περιφερειάρχη στις Επιτροπές. Συνεπώς η δυσαρμονία δεν θα είχε την έκταση που υπερβάλλοντας ισχυρίζονται οι μαχητές της «κυβερνησιμότητας».

Εν τούτοις, εκτός από τις κρίσιμες αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης, αλλαγές που έτσι και αλλιώς είναι αναγκαίες, ανεξαρτήτως του εκλογικού συστήματος, ο νομοθέτης του Κλεισθένη 1 όφειλε να προνοήσει για την διαμόρφωση συνθηκών ομαλής διακυβέρνησης  αφήνοντας στην άκρη τις ιδεοληψίες περί ανόθευτης και άδολης αναλογικής η οποία έτσι και αλλιώς δεν μπορεί να εφαρμόζεται σε πολιτικοδιοικητικούς θεσμούς παρά μόνο στους συλλόγους και στα σωματεία.

«Σύμπραξη παρατάξεων»: Συναλλαγή και συνένωση ή προγραμματική συμφωνία και διαπαραταξιακή πλειοψηφία; Μία άλλη Πρόταση

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 13/8/2019

Το άρθρο 1 του νόμου 4623/2019 για την λεγόμενη «κυβερνησιμότητα» των ΟΤΑ καταστρώνει την σύμπραξη των παρατάξεων με τελική μορφή την συγχώνευσή τους υπό την Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη. Ο νομοθέτης προφανώς  αδυνατεί να προσαρμόσει την αντίληψη του για τη διακυβέρνηση των ΟΤΑ σε σχήματα και κανόνες που ξεφεύγουν από το μοντέλο που ίσχυε πριν από τον ν.4555/2018. Όταν δε βρίσκεται μπροστά στο γεγονός της μη ευρείας πλειοψηφίας του Δημάρχου ή του Περιφερειάρχη στο Συμβούλιο δεν μπορεί να σκεφθεί διαφορετικά από το να την κατασκευάσει εκ των υστέρων με αυστηρές διοικητικού τύπου διαδικασίες. Η πράξη όμως θα δείξει ότι οι επιλογές του είναι ατυχείς και απρόσφορες.

Ο νομοθέτης του ν.4623/2019 ουσιαστικά ταυτίζει την σύμπραξη, δηλαδή την κοινή δράση και συνεργασία με την συνένωση  με την ενιαία παράταξη.

Ειδικότερα, με τη διάταξη των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 1 του ν.463/2019 αντικαθιστά αντίστοιχες διατάξεις των άρθρων 73, παρ.7 και 101, παρ.12 του ν.4555/2018^οι οποίες τροποποίησαν τα άρθρα 66 και 168 του ν.3852/2010. Οι του ν.4555/2018 ρύθμιζαν το δικαίωμα της συνένωσης παρατάξεων. Το δικαίωμα αυτό δεν ήταν ασφαλώς συνέπεια της απλής αναλογικής αλλά είναι δικαίωμα κάθε πολιτικής ένωσης προσώπων να αποφασίζει την συνένωση ή τη διάσπασή της και θεμελιώνεται στην ελεύθερη βούληση των μελών τους. Εν προκειμένω ο νομοθέτης αντικαθιστώντας τις εν λόγω διατάξεις περιορίζει το δικαίωμα σε όσες παρατάξεις συνενώνονται με την παράταξη του Δημάρχου ή του Περιφερειάρχη. Ουσιαστικά η συνένωση αυτή η οποία αποκαλείται σύμπραξη αποτελεί ουσιαστική συνένωση και δημιουργία νέας ενιαίας παράταξης υπό τον Δήμαρχο ή Περιφερειάρχη.

Η απόφαση των παρατάξεων η οποία λαμβάνεται με έγγραφη δήλωση της πλειοψηφίας των μελών τους λαμβάνεται άπαξ και δεν ανακαλείται!!! Είναι προφανές ότι ο νομοθέτης είναι εκτός τόπου και χρόνου και δεν έχει γνώση των δεδομένων της Αυτοδιοίκησης και όχι μόνο. Κάθε δήλωση βουλήσεως μπορεί να ανακληθεί όταν μεταβληθούν τα δεδομένα που οδήγησαν σε αυτήν. Εν προκειμένω τι σημαίνει η μη ανάκληση; Ότι ο σύμβουλος που διαφωνεί με την σύμπραξη ή τον επικεφαλή της  δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί ψήφο στο Συμβούλιο ή στις Επιτροπές; Ότι, εάν πολλοί ή περισσότεροι διαφωνούν και καταψηφίζουν τις προτάσεις του Δημάρχου ή του Περιφερειάρχη η ψήφος τους δεν θα είναι έγκυρη; Ασφαλώς πρόκειται για νομοθετικό ατόπημα που δεν θα ισχύσει στην πράξη.

Από την άλλη πλευρά, εάν ίσως εξαιρεθούν μικρές  παρατάξεις ή μεμονωμένοι ανεξάρτητοι σύμβουλοι που θα προσχωρήσουν για να πάρουν  αξιώματα Αντιδημάρχου ή Προέδρου νομικού προσώπου, ποια συγκροτημένη και σοβαρή δημοτική ή περιφερειακή παράταξη θα αυτοκαταργηθεί για να υπαχθεί στο Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη; Καμία. Συνεπώς το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων αυτών είναι εκ των προτέρων ναρκοθετημένο.

Κλεισθένης 1 και κυβερνησιμότητα: Αλήθεια και Μύθοι

Σχόλιο του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Όλες οι Περιφέρειες και το 87,3% των Δήμων έχουν πλειοψηφία Περιφερειάρχη ή Δημάρχου στην Οικονομική Επιτροπή σύμφωνα με τον ν. 4555/2018 (άρθρα 76 &103)

Η εφαρμογή της απλής αναλογικής του ν.4555/2018 για την εκλογή των περιφερειακών και δημοτικών συμβουλίων με άμεση εκλογή του Περιφερειάρχη και του Δημάρχου αποτελεί μία ατελή μεταρρύθμιση διότι δεν συνοδεύτηκε από συστηματική προσαρμογή του συστήματος διακυβέρνησης των Δήμων και των Περιφερειών στην πιθανή και εκτεταμένη – και πλέον μετά τις εκλογές, δεδομένη- δυσαρμονία του Συμβουλίου με τον Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη.

Η προηγούμενη Κυβέρνηση αντιμετώπισε την καθιέρωση της απλής αναλογικής περισσότερο ως ιδεολογική εμμονή και αδιαφόρησε για την ενσωμάτωσή της σε ένα νέο και αποτελεσματικό σύστημα διακυβέρνησης.

Σήμερα, οι όροι έχουν αντιστραφεί. Η Κυβερνητική Αλλαγή φέρνει στο προσκήνιο την ουσιαστική έλλειψη συνολικής πρότασης για την βελτίωση του συστήματος διακυβέρνησης με όρους που και την πολιτική αυτονομία της Αυτοδιοίκησης εμπεδώνουν και κυρίως αναδιατάσσουν τη δομή του συστήματος βελτιώνοντας έτσι και την αποτελεσματικότητά του.

Κατά την περιρρέουσα και κρατούσα αντίληψη που διακατέχει κατά κανόνα τις «πλειοψηφίες» το πρόβλημα στο σύστημα διακυβέρνησης είναι η απλή αναλογική και η έλλειψη άνετης και σταθερής πλειοψηφίας στον Δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη. Και επειδή η άμεση κατάργηση της απλής αναλογικής και η επανάληψη των Αυτοδιοικητικών Εκλογών θα αποτελούσε θεσμική εκτροπή και επικίνδυνο πολιτικό ρίσκο προτιμάται ίσως  η αλλοίωση των δημοκρατικών βάσεων του συστήματος διακυβέρνησης με την πολύπλευρη περιθωριοποίηση του Συμβουλίου.

Πρέπει να καταστεί πάντως σαφές κάτι που επίμονα αποσιωπάται: ότι ο νομοθέτης του ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ 1 και της απλής αναλογικής περιόρισε την εφαρμογή της αποκλειστικά και μόνο στην εκλογή του Συμβουλίου. Αντιθέτως εξασφάλισε στον άμεσα εκλεγμένο Δήμαρχο ή Περιφερειάρχη την πλειοψηφία στην οικονομική επιτροπή και τις λοιπές επιτροπές για το μεγαλύτερο μέρος των ΟΤΑ. Μόνο εκεί που τα ποσοστά των Ηγετών των ΟΤΑ είναι χαμηλά η πλειοψηφία δεν επιτυγχάνεται και η συνεργασία είναι αναπόφευκτη.

Οκτώ επίκαιρες θέσεις για δημοκρατικές τομές «κυβερνησιμότητας» στην Αυτοδιοίκηση

Του Δημήτρη Κατσούλη

Η μεταρρύθμιση του συστήματος διακυβέρνησης  των ΟΤΑ πρέπει να υπακούσει σε συγκεκριμένες αρχές και κανόνες. Υποχρεωτικά πρέπει να εδραιωθεί στην συνταγματική επιταγή της εφαρμογής της δημοκρατικής αρχής στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ενώ δεν μπορεί να είναι αντίθετη με το άρθρο 3 του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (Ε.Χ.Τ.Α.)  δεδομένου μάλιστα ότι ο Ε.Χ.Τ.Α. έχει αυξημένη τυπική ισχύ έναντι του εσωτερικού δικαίου της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Τούτων λαμβανομένων υπόψη, επισημαίνουμε ότι φορείς άμεσης πολιτικής εντολής και άμεσης λαϊκής νομιμοποίησης είναι το Συμβούλιο και ο Δήμαρχος ή Περιφερειάρχης. Έμμεση δημοκρατική νομιμοποίηση έχουν τα όργανα που εκλέγονται από το Συμβούλιο (Οικονομική Επιτροπή, λοιπές αποφασιστικές Επιτροπές) και η Εκτελεστική Επιτροπή που ορίζεται από τον Δήμαρχο. Η λαϊκή νομιμοποίηση της Εκτελεστικής Επιτροπής ενδείκνυται να ενισχυθεί και διαμέσου της ανακοίνωσης και διαπίστωσης της εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας του Συμβουλίου.

Αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης των Δήμων

Του Λάμπρου Μίχου

εκλεγέντος Δημάρχου Αγίας Βαρβάρας Αττικής

Κατά γενική ομολογία η ανυπαρξία σταθερής και συνδεδεμένης με τον Δήμαρχο πλειοψηφίας στο Δημοτικό Συμβούλιο θα δυσχεράνει την λειτουργία του συστήματος διακυβέρνησης και συνεπώς την έγκαιρη λήψη αποφάσεων με δυσμενείς συνέπειες στην αποτελεσματικότητα των Δήμων και στην προστασία του Δημοσίου Συμφέροντος.

Ανεξάρτητα από την αλλαγή του εκλογικού συστήματος είναι πάντως αναγκαίες άμεσα οι μεταρρυθμίσεις στο σύστημα διακυβέρνησης με σκοπό την ενίσχυση της εκτελεστικής λειτουργίας για την διοίκηση των τρεχουσών τοπικών υποθέσεων και τον εξορθολογισμό των αρμοδιοτήτων του Δημοτικού Συμβουλίου το οποίο ο νομοθέτης σήμερα το εκλαμβάνει ως «Διοικητικό Συμβούλιο» και όχι ως βουλευόμενο αντιπροσωπευτικό σώμα το οποίο ασκεί έλεγχο στην εκτελεστική λειτουργία του Δήμου, ασκεί ρυθμιστικές κανονιστικές αρμοδιότητες και έχει το τεκμήριο αρμοδιότητας μόνο για θέματα προγραμματισμού.

Ειδικότερα προτείνεται το Δημοτικό Συμβούλιο να ασκεί τις ακόλουθες λειτουργίες:

Περιφερειακές Εκλογές και πολιτική αυτονομία.

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Το θεσμικό περιβάλλον των εκλογών του προσεχούς Μαίου αλληλοεπηρεάζεται με το ρευστό και συνάμα πολωτικό πολιτικό περιβάλλον. Οι τετραπλές τουλάχιστον εάν όχι πενταπλές κάλπες  δεν θα δυσχεράνουν μόνο τη  διαδικασία και θα ταλαιπωρήσουν εκλογείς και εφορευτικές επιτροπές αλλά κυρίως θα θολώσουν και θα μπλέξουν τα πολιτικά διακυβεύματα τα οποία σε καμία περίπτωση δεν είναι ούτε απλά ούτε ενιαία.

Η «μπουγάδα» των πολιτικών διακυβευμάτων και συνακόλουθα η ασάφεια και η παραπλάνηση που θα τα συνοδεύσει μπορεί να διευκολύνουν τους κομματικούς σχεδιασμούς ιδίως των μονομάχων της διπολικής πόλωσης αλλά σε καμία περίπτωση δεν διευκολύνει ούτε συμφέρει τους πολίτες, την οργανωμένη σε εκλογικά σώματα, κοινωνία.

Σε αυτή την κρίσιμη για το μέλλον της Ευρώπης και των λαών της εκλογή των μελών του Ευρωκοινοβουλίου προέχει κυρίως η σαφής τοποθέτηση του πολίτη απέναντι στο μείζον υπαρξιακό δίλλημα της Ευρώπης. Θα συνεχίσει με δυσκολία να αναζητά τη διόρθωση των λαθών της για να παραμείνει το κοινό σπίτι των λαών της με Δημοκρατία, Κοινωνική Αλληλεγγύη και Ανάπτυξη ή θα γίνει βορρά στις ακραίες δυνάμεις του Αντιευρωπαϊσμού που μας γυρίζουν εξήντα και πλέον πίσω;  Σε αυτή την μείζονα αντίθεση συστοιχίζονται οι επιμέρους ιδεολογικοπολιτικές αντιθέσεις των πολιτικών δυνάμεων της Ευρώπης  μέρος  των οποίων είναι τα κόμματα του λεγόμενου ευρωπαϊκού δημοκρατικού τόξου στα οποία περιλαμβάνονται και οι δύο φερόμενοι ως πόλοι του  νέου ελληνικού διπολισμού. Συνεπώς ο πολιτικός διάλογος για την Ευρώπη δεν μπορεί να γίνεται είτε με όρους της εγχώριας πόλωσης ή να παραμείνει στην άκρη διότι από την κρίση των λαών της Ευρώπης στις κάλπες του Ευρωκοινοβουλίου θα διακυβευθούν τα σημαντικότερα ζητήματα και για την πορεία της χώρας μας.

Λάθος οι κοινοτικές εκλογές και οι τριπλές αυτοδιοικητικές κάλπες

 

Αρθρο του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Ο νομοθέτης του ΚΛΕΣΘΕΝΗ 1 μέσα σε όλα τα άλλα, εν πολλοίς ιδεοληπτικά,  προβλέπει και μία επιπλέον κάλπη, αυτή για τις εκλογές των οργάνων των Κοινοτήτων.

Τεχνικά η Τρίτη κάλπη είτε οι εκλογές γίνονται μαζί με τις Ευρωεκλογές είτε μόνες τους αποτελεί μία ακόμη δυσκολία στην διεξαγωγή και θα επιβαρύνει το κόστος των εκλογών διότι αναπόφευκτα  απαιτεί μικρότερα σε ψηφοφόρους Τμήματα και συνεπώς μεγαλύτερο αριθμό Τμημάτων, Δικαστικών Αντιπροσώπων και Εφορευτικών Επιτροπών. Δεν συζητάμε ασφαλώς για τις τετραπλές  ή ακόμη και τις πενταπλές κάλπες. Η διεξαγωγή θα είναι απερίγραπτα δύσκολη.

Θεσμικά η ξεχωριστή κάλπη ταυτόχρονα με τις εκλογές της Δημοτικής Αρχής προσδίδει ιδιαίτερο θεσμικό κύρος στις εκλογές των Συμβουλίων και Προέδρων των Κοινοτήτων δυσανάλογο όμως με το πραγματικό περιεχόμενο της αποστολής και της «εξουσίας» τους. Όντως η διαφημιζόμενη ενίσχυση της αποκέντρωσης και της αυτονομίας των Κοινοτήτων είναι λόγια κενά περιεχομένου διότι ούτε οι αρμοδιότητες των Κοινοτήτων αυξάνονται – τουλάχιστον – στοιχειωδώς ούτε οι εξουσίες των οργάνων τους ενισχύονται. Και το παλιό σύστημα προέβλεπε την πάγια προκαταβολή ή την κατανομή των έργων ανά Κοινότητα ή το δικαίωμα ψήφου των Προέδρων τους.

Η αποκέντρωση, εξακολουθεί να επαφίεται στην βούληση των Δημοτικών Συμβουλίων, όπως γίνεται περίπου τέσσερις δεκαετίες τώρα, από το 1982 όταν θεσπίστηκαν τα όργανα της Δημοτικής Αποκέντρωσης και οι Θεσμοί Λαϊκής Συμμετοχής. Τώρα βέβαια η πολιτική αυτονομία θα ενισχύει την ανεξάρτητη φωνή των αιρετών των Κοινοτήτων αλλά πάλι θα μείνουν χωρίς εξουσία και χωρίς πόρους. Η επιλογή του νομοθέτη είναι διαχρονικά σωστή. Παντού και πάντοτε τα όργανα της Δημοτικής Αποκέντρωσης είναι θεσμοί λαϊκής συμμετοχής και μεταφέρουν τα αιτήματα προς τη Δημοτική Αρχή και προς τα χωριά τις Αποφάσεις του Δήμου. Αυτή η ροή input αιτημάτων output αποφάσεων και δημοτικών πολιτικών αποτελεί την αποστολή και των Κοινοτήτων. Τίποτε περισσότερο. Άλλο εάν οι αιρετοί των Δήμων και των Κοινοτήτων δεν αντιλαμβάνονται πόσο σημαντική είναι αυτή η λειτουργία για την Τοπική Δημοκρατία και την απαξιώνουν στην πράξη.

Ως εκ τούτου θα ήταν ίσως προτιμότερο, από την στιγμή που η εκλογή των οργάνων των Κοινοτήτων αποσυνδέεται από την εκλογή των Δημοτικών Αρχών, οι δύο αυτές εκλογές να διεξάγονται σε διαφορετικό χρόνο. Η πρώτη Κυριακή του Μαρτίου του πρώτου έτους της δημοτικής περιόδου θα μπορούσε να είναι η ημερομηνία διεξαγωγής των Κοινοτικών Εκλογών με συνεργασία του Δήμου και του οικείου Πρωτοδικείου και με κάλυψη των δαπανών από τον Προϋπολογισμό του Δήμου, δεδομένης της απλότητας και του μικρού κόστους αυτών των εκλογών.

Η Κυβέρνηση και ο νομοθέτης αλλά και η Κεντρική Ένωση Δήμων πρέπει να προβληματιστούν και να απλοποιήσουν τις διαδικασίες μεταφέροντας τις Κοινοτικές Εκλογές όπως προτείνουμε τον Μάρτιο κάθε εναρκτήριου έτους της δημοτικής θητείας ενισχύοντας έτσι τον πολιτικό συμμετοχικό περιεχόμενο των κοινοτικών εκλογών σε αντιδιαστολή με τον πολιτικοδιοικητικό περιεχόμενο των δημοτικών εκλογών.

Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες: η συνεργασία είναι μονόδρομος και ο ανταγωνισμός παγίδα.

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

«Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει του νόμου, κοινών συμφωνιών, καθώς και με το συντονισμό κοινών δράσεων» ορίζει το άρθρο 4 του ν.3852/2010.

Η σχέση των Δήμων με την Περιφέρεια δεν μπορεί να είναι όμοια με την σχέση τους με τον  Κρατικό Νομάρχη ή τον Κρατικό Περιφερειάρχη. Τα όργανα αυτά ακόμη και όταν λειτουργούσαν στο πλαίσιο του Δημοκρατικού Προγραμματισμού ήταν ταυτόχρονα όργανα εποπτείας επί των Δήμων και εκπροσωπούσαν την Κυβέρνηση η οποία στο πλαίσιο του υπερσυγκεντρωτικού κράτους να ελέγχει και να χειραγωγεί διαμέσου των χρηματοδοτήσεων τους ΟΤΑ.

Το πέρασμα του μεγαλύτερου μέρους των αρμοδιοτήτων του Κρατικού Περιφερειάρχη στους αιρετούς και κυρίως η ανάθεση της διοίκησης των Διαχειριστικών Αρχών των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (άρθρο 7 ν.4314/2014) επιτρέπει  στους αιρετούς Περιφερειάρχες να ασκούν την αποστολή τους με τον ίδιο τρόπο που, εκ της θέσεώς τους, ασκούσαν οι Κρατικοί Περιφερειάρχες. Σε αυτές τις όντως ακραίες αλλά πάντως υπαρκτές και συνήθεις πρακτικές ο Περιφερειάρχης φαίνεται να είναι εκείνος που έχει το μαχαίρι και το πεπόνι. Κόβει και μοιράζει όπως θέλει ευνοώντας ή «ρίχνοντας» ανάλογα με τα κριτήρια που ο καθένας αξιοποιεί.

 Εξάλλου οι Περιφερειακές Επιτροπές Αναπτυξιακού Σχεδιασμού ΕΣΠΑ για τους Δήμους που ιδρύθηκαν με το άρθρο 24^Α του ν.4314/2014 δεν συγκροτήθηκαν ποτέ στην πράξη. Έργο τους ήταν να καλύψουν το κενό της συμμετοχής των Δήμων στον δημοκρατικό προγραμματισμό ως προς τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των ΠΕΠ. Κανείς στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση δεν τόλμησε να προωθήσει την λειτουργία τους. Έτσι οι Δήμοι άφησαν το πεδίο ελεύθερο.

Οι Δήμαρχοι του Κλεισθένη Ι: ισορροπιστές ή όμηροι;

 Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Οι Αυτοδιοικητικές Εκλογές του 2019 θα διεξαχθούν, εκτός απροόπτου, με το σύστημα της απλής αναλογικής που κατέστρωσε ο νομοθέτης του ν.4555/2018 (Πρόγραμμα ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ1). Κυρίως στους Δήμους και δευτερευόντως στις Περιφέρειες το νέο εκλογικό σύστημα επιφέρει κρίσιμες αλλαγές όχι μόνο στους κανόνες αλλά και στην πολιτική επιχειρησιακή στρατηγική των αιρετών, αλλάζει, εν ολίγοις, σκέψεις, αντιλήψεις,  μεσοπρόθεσμα και νοοτροπίες, χωρίς ίσως να μεταβάλλει τα βασικά πολιτικά στερεότυπα.

Η επιλογή του νομοθέτη να εκλέγονται τα συλλογικά όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης, δηλαδή τα Δημοτικά και Περιφερειακά Συμβούλια, με την απλή αναλογική «των υπολοίπων», χωρίς κατώτερο ποσοστό-όριο εκλογής στο Συμβούλιο, ενδέχεται να οδηγήσει στην εκλογή Συμβουλίων με πανσπερμία ολιγομελών ή ακόμη και μονοπρόσωπων παρατάξεων, εκδοχή που θα δυσχεράνει ίσως τη διαμόρφωση σταθερών προγραμματικών ή έστω απλώς δημαρχιακών πλειοψηφιών, εάν περιοριστούμε εδώ μόνο στους δήμους.

Κώλυματα και ασυμβίβαστα στον «Κλεισθένη 1»

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Το απόλυτο κώλυμα επεκτείνεται για πρώτη φορά στους Ειδικούς Συμβούλους, Ειδικούς Συνεργάτες και Επιστημονικούς Συμβούλους των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών καθώς και στους δικηγόρους με πάγια αντιμισθία των δήμων και περιφερειών.Η επιλογή αυτή είναι παντελώς αδικαιολόγητη και αβάσιμη και εάν δεν είναι αποτέλεσμα άγνοιας των συντακτών της διάταξης μάλλον είναι προϊόν εμμονής που παραβιάζει τον κανόνα που ίσχυε γενικώς για τους μετακλητούς υπαλλήλους. Εν τω μεταξύ οι Σύμβουλοι και Συνεργάτες των αιρετών δεν ασκούν διοίκηση παρά μόνο παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη. Με τη διάταξη αυτή στελέχη με γνώση στην αυτοδιοίκηση και στη διοίκηση αποκλείονται από το σύστημα διακυβέρνησης γεγονός που υποβαθμίζει ακόμη περισσότερο το πολιτικό προσωπικό των ΟΤΑ την ίδια στιγμή που δεν αγγίζεται το όριο θητειών.

Η συγκεκριμένη επιλογή πρέπει να εγκαταληφθεί πάραυτα.

Γενικότερα τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα είναι χρήσιμο να τεθούν σε ενδελεχή επεξεργασία, να εκσυγχρονιστούν και να υπηρετούν τον στόχο της ενίσχυσης της τοπικής δημοκρατίας με τον μη περιορισμό των πολιτικών δικαιωμάτων παράλληλα όμως με την ενίσχυση της λογοδοσίας και της πολιτικής ευθύνης των αιρετών.

Ολόκληρο το άρθρο στη συνέχεια:

Η κατανομή των εδρών των Δημοτικών και Περιφερειακών συμβουλίων σύμφωνα με την απλή αναλογική του Προγράμματος «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»

Ανανεωμένη δημοσίευση 

Άσκηση αναγωγής στα αποτελέσματα του 2014 στους Δήμους της  Στερεάς Ελλάδας  και στις Περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας, Αττικής και Ιονίων Νήσων 

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής που εισάγεται με το προτεινόμενο από την Κυβέρνηση νομοσχέδιο του Προγράμματος «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι» συναντά ασφαλώς την μήνη των συλλογικών οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης, της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ, καθώς και των περισσοτέρων πολιτικών δυνάμεων της Αντιπολίτευσης. Συναντά επίσης και την άκριτη αποδοχή των πολιτικών δυνάμεων της Κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Η ώριμη προσέγγιση του προτεινόμενου εκλογικού συστήματος δεν μπορεί να κινείται ανεξάρτητα από την συνταγματική αποστολή του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και την αναγκαιότητα ουσιαστικής αποκέντρωσης και συνεπώς διαμόρφωσης προϋποθέσεων για την «κυβερνητική σταθερότητα» και την αποτελεσματικότητα των Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι σωματείο, συνδικαλιστικό ή πολιτιστικό έτσι ώστε να αρκεί η δημοκρατική σύνθεση του συλλογικού οργάνου. Απαιτείται ένα λειτουργικό σύστημα διαμόρφωσης πλειοψηφικής διακυβέρνησης την οποία να συνθέτει ο κοινός προγραμματικός λόγος και η συνευθύνη στην διαμέσου αυτού τελική σύνθεση της πολιτικής εντολής της οποίας ο φορέας είναι βέβαια το σύστημα διακυβέρνησης αλλά κινητήριος μοχλός είναι η συγκρότηση και διατήρηση μίας δεδομένης προγραμματικής πλειοψηφίας. Σε αυτήν εξάλλου την κατεύθυνση στοχεύει και η άμεση εκλογή του Δημάρχου και του Περιφερειάρχη. Η λαϊκή νομιμοποίηση των αιρετών ηγετών του Δήμου και της Περιφέρειας δεν υπολείπεται σε ισχύ από εκείνη των βουλευομένων οργάνων, των Δημοτικών και Περιφερειακών Συμβουλίων.

Οι αλλαγές που φέρνει ο «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι» στη συγκρότηση των Δημοτικών και Περιφερειακών Παρατάξεων

 Με τρεις κάλπες οι αυτοδιοικητικές εκλογές!!!

Αλλαγές στους Δήμους

Με το νομοσχέδιο που έδωσε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Εσωτερικών η συγκρότηση των Συνδυασμών Υποψηφίων και συνακόλουθα των Δημοτικών Παρατάξεων καθώς και η εκλογή των οργάνων της δημοτικής αποκέντρωσης διαχωρίζονται πλήρως. Δηλαδή, ενώ με το ισχύον σύστημα κάθε συνδυασμός Υποψηφίου Δημάρχου έπρεπε να περιλαμβάνει στην δήλωση τον Υποψήφιο Δήμαρχο, τους Υποψηφίους Δημοτικούς Συμβούλους και τους Υποψηφίους Σύμβουλους Δημοτικών και Τοπικών Κοινοτήτων καθώς και του Υποψηφίου Εκπροσώπους των Τοπικών Κοινοτήτων, με το προτεινόμενο νομοσχέδιο του Προγράμματος «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣΙ» η δήλωση των Υποψηφίων για τα όργανα του Δήμου είναι διαφορετική από τη δήλωση των Υποψηφίων για τις Κοινότητες (όπως πλέον θα αποκαλούνται όλες οι μονάδες δημοτικής αποκέντρωσης (Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες). Συνεπώς στην Δήλωση του Συνδυασμού αναγράφεται το ονοματεπώνυμο του Υποψηφίου Δημάρχου και των Υποψηφίων Συμβούλων ανά εκλογική περιφέρεια (δημοτική ενότητα) και με αλφαβητική σειρά των εκλογικών περιφερειών.

Άστοχη η κατηγοριοποίηση των Δήμων κατά το άρθρο 1 του Νομοσχεδίου του ΥΠΕΣ

Το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών για το Πρόγραμμα «Κλεισθένης Ι» επιχειρεί να θεσμοθετήσει την κατηγοριοποίηση των Δήμων. Συγκεκριμένα το Άρθρο 1 του Νομοσχεδίου ορίζει ότι «1.  Οι δήμοι, με βάση τον πληθυσμό τους, τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά τους, τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής δραστηριότητας εντός των ορίων τους, το βαθμό αστικοποίησής τους, την ένταξή τους ή μη σε ευρύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα μητροπολιτικού χαρακτήρα και τη θέση τους στη διοικητική διαίρεση της χώρας, διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι" "Ωδινεν όρος και έτεκεν μυν"

Η Κυβέρνηση έδωσε στη δημοσιότητα το πολυσυζητημένο νομοσχέδιο για τις αλλαγές στο εκλογικό σύστημα των αυτοδιοικητικών εκλογών  και την καθιέρωση της απλής αναλογικής.

Το πρώτο μέρος του νομοσχεδίου αναφέρεται στο «Πρόγραμμα Κλεισθένης Ι» με τον υπότιτλο ««Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης – Εμβάθυνση της Δημοκρατίας – Ενίσχυση της Συμμετοχής – Βελτίωση της οικονομικής και αναπτυξιακής λειτουργίας των ΟΤΑ». Το Σχέδιο Νόμου περιλαμβάνει επίσης το  δεύτερο μέρος όπου παρατίθεται το επίσης πολυσυζητημένο νομοσχέδιο για τους ΦΟΔΣΑ και στο Τρίτο μέρος ρυθμίζονται ζητήματα αρμοδιοτήτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεως και ειδικότερα των υπηρεσιών Ιθαγένεια.

Το ιστολόγιό μας ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» θα δημοσιεύσει ανά Κεφάλαιο Σχολιασμό και κριτική στο Σχέδιο Νόμου, μετέχοντας  έτσι στη διαβούλευση που ολοκληρώνεται στις 14 Μαίου 2018. Η βάση του σχολιασμού και της κριτικής αντλείται από το έργο του Δημήτρη Κατσούλη «ΤΟΜΕΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» (http://tetradioaftodioikisis.blogspot.gr/2018/01/httponline.html)το οποίο πραγματεύεται – σε "προγενέστερο χρόνο» όλα όσα «φιλοδοξεί» να αλλάξει με το Σχέδιο Νόμου η Κυβέρνηση.