Οι Παρατάξεις στον Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης

 

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Έως σήμερα ξέραμε ότι δημοτικές και περιφερειακές παρατάξεις είναι πολιτικές οργανώσεις που εκπροσωπούν το εκλογικό σώμα του Δήμου ή της Περιφέρειας. Διαμέσου των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων οι εκλογείς αναθέτουν την εντολή αντιπροσώπευσης. Η σημασία της πολιτικής εντολής είναι κρίσιμη για την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης ως πεδίο πραγμάτωσης της λαϊκής κυριαρχίας. Φορείς της πολιτικής εντολής είναι οι αιρετοί. Η πλειοψηφία έστω και εάν συγκροτείται εκ του νόμου (3/5 ανεξαρτήτως ποσοστού ψήφων) έχει την πολιτική εντολή να «κυβερνήσει» τον Δήμο και η μειοψηφία έχει την πολιτική εντολή να ασκεί έλεγχο.

Τα ανωτέρω απορρίπτει ο Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης όπως προκύπτει και από το κείμενο της ανάλυσης αξιολογούμενης ρύθμισης του άρθρου 116 όπου αναφέρει: «Προβλέπεται ότι οι επικεφαλής των παρατάξεων έχουν απεριόριστο δικαίωμα να διαγράψουν μέλη της παράταξής τους. Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με την ισχυρή και άμεση νομιμοποίησή τους από την εκλογική βάση και το γεγονός ότι στο πρόσωπό τους βρίσκει έκφραση όχι μόνο η πολιτική ταυτότητα του συνδυασμού που επέλεξε το εκλογικό σώμα, αλλά και το γεγονός ότι τους αναγνωρίζεται και τους αποδίδεται η ευθύνη της πορείας και υλοποίησης του σχετικού πολιτικού προγράμματος, για το οποίο έλαβαν τη λαϊκή εντολή. Οι παραπάνω λόγοι δικαιολογούν και το αντίστροφο γεγονός, καθώς δεν είναι δυνατή η διαγραφή του επικεφαλής της παράταξης από τα λοιπά μέλη της παράταξης.» Για τους εισηγητές του νέου Κώδικα οι παρατάξεις δεν είναι παρά οι Επικεφαλής τους και μόνο καθώς κατά την αντίληψη αυτή οι εκλογείς ψηφίζουν μόνο τους επικεφαλής και όχι τον συνδυασμό υποψηφίων!!! Πρόκειται για καινοτόμα πλην όμως αυταρχική και πλήρως ανερμάτιστη θεωρητική σύλληψη που εξηγεί πολλές από τις επιλογές του άρθρου 116.

 Επικαλείται μάλιστα η ανωτέρω ανάλυση τις επιταγές της παρ. 1 του άρθρου 7 του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ν. 1850/1989, Α' 114), που ορίζει ότι «οι όροι του λειτουργήματος των εκλεγόμενων τοπικών αντιπροσώπων πρέπει να διαλαμβάνουν την ελεύθερη άσκηση των καθηκόντων τους» ταυτοχρόνως όμως δεν επιτρέπει σε πρώην επικεφαλής παρατάξεων της μειοψηφίας, όπως σε περίπτωση ανεξαρτητοποίησής τους, ή παραιτηθέντα από το αξίωμα δήμαρχο ή περιφερειάρχης που παραμένει σύμβουλος, να ασκήσουν το δικαίωμα της συμμετοχής σε νέα παράταξη παραβιάζοντας έτσι την ελευθερία άσκησης των καθηκόντων τους καθώς δεν μπορούν να αποτελέσουν μέλη της νέας παράταξης της μειοψηφίας των ανεξάρτητων και διαγραφέντων συμβούλων

Ειδικότερα:

Το Σχέδιο Νόμου του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης με το άρθρο 116 ορίζει ότι οι δημοτικοί ή περιφερειακοί σύμβουλοι μπορούν να ανεξαρτητοποιούνται από την παράταξη με την οποία εκλέχθηκαν καθώς επίσης να διαγράφονται με απόφαση του επικεφαλής της παράταξης ενώ η ισχύουσα διάταξη προβλέπει τη διαγραφή με απόφαση των 2/3 των μελών της παράταξης.

Επίσης οι ανεξάρτητοι ή διαγραφέντες Σύμβουλοι παύουν να είναι μέλη των οργάνων στα οποία μετείχαν ως μέλη της πρώην παράταξής τους,

Ο ισχύον έως σήμερα κανόνας ήταν ότι το μέλος Συμβουλίου που ανεξαρτητοποιήθηκε ή διαγράφηκε από την παράταξή του, δεν μπορεί να ενταχθεί σε άλλη υφιστάμενη παράταξη. Μπορεί όμως με αίτησή του και απόφαση του επικεφαλής να επανενταχθεί στην παράταξη από την οποία αποχώρησε.

Με τη διάταξη της  παρ.6 του άρθρου 116 του Νέου Κώδικα  καταστρώνεται η διαδικασία συγκρότησης νέας παράταξης από τους διαγραφέντες η ανεξάρτητους  Συμβούλους. Προϋπόθεση για τη συγκρότηση νέας παράταξης είναι η συγκέντρωση μελών που υπερβαίνουν το ένα τέταρτο (1/4)  των μελών του Συμβουλίου. Για παράδειγμα, στα  21μελή συμβούλια να είναι τουλάχιστον 5, στα 41μελή 10 και στα 45μελή 11. Η νέα παράταξη ορίζεται από τον νομοθέτη ως παράταξη της μειοψηφίας  η οποία μάλιστα εφόσον συγκροτηθεί έχει δικαίωμα να συμμετάσχει στην εκλογή μελών της στις Επιτροπές ή το Προεδρείο του Συμβουλίου εφόσον αυτή έπεται της συγκρότησής της. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την παράταξη της πλειοψηφίας ακόμη και εάν έχει περισσότερα μέλη από αυτήν.  Συγκεκριμένα, όπως ορίζεται στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 6 « Η νέα παράταξη της μειοψηφίας δεν μπορεί, καθ’ όλη τη διάρκεια της δημοτικής και περιφερειακής περιόδου, να καταστεί παράταξη της πλειοψηφίας, ακόμα και εάν τα μέλη της είναι περισσότερα από τα μέλη της παράταξης του δημάρχου ή του περιφερειάρχη, αντίστοιχα»

Η διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 116 του Σχεδίου Νόμου του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης  επιτρέπει πλέον την κινητικότητα και την ανασύνθεση των παρατάξεων. Θα υποστήριζε κανείς ότι επιτρέπει την έμμεση σύμπτυξη παρατάξεων της μειοψηφίας αφήνοντας απ΄έξω τους επικεφαλής!!! Γενικά η μεταχείριση των παρατάξεων από τον Νέο Κώδικα είναι άκρως προβληματική.