«Ο «δημοκρατικός προγραμματισμός» ως αντίδοτο στην παρακμή της Αυτοδιοίκησης

 

Του Απόστολου Ι.  Παπατόλια,

Δρ Δημοσίου Δικαίου, Πρώην Νομάρχη Μαγνησίας

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: ΤΑ ΝΕΑ,10.8.2023

 

Με τον Ν.1622/1986 εισήχθη στη χώρα μας ο θεσμός του «δημοκρατικού προγραμματισμού» που καθιέρωνε την ενεργό συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στην κατάρτιση και την εφαρμογή προγραμμάτων περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης. Καθώς προωθούσε τη συστημική συνεργασία διαφορετικών διοικητικών επιπέδων, ήταν η πρώτη ουσιαστικά απόπειρα «πολυεπίπεδης διακυβέρνησης» στη χώρα μας, που υποκαταστάθηκε, όμως, γρήγορα από το κοινοτικό Σύστημα Διαχείρισης των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, το οποίο απορρόφησε όλες τις «λειτουργίες διακυβέρνησης»  (προγραμματισμός, υλοποίηση, παρακολούθηση, αξιολόγηση), περιθωριοποιώντας πολιτικά και επιχειρησιακά τα εργαλεία του «δημοκρατικού προγραμματισμού». Έκτοτε, παρά τις προσπάθειες για εξορθολογισμό του καθεστώτος των Δημοσίων Επενδύσεων, δεν επιδιώχθηκε ποτέ ο εκδημοκρατισμός ή η αποκέντρωση του αναπτυξιακού σχεδιασμού. Οι απλές διαχειριστικές λειτουργίες εκτόπισαν, έτσι, οριστικά αυτές του αναπτυξιακού προγραμματισμού με πρώτο «θύμα» την Αυτοδιοίκηση, καθώς τα έργα και οι δράσεις των ΟΤΑ αποφασίζονται από την Κεντρική Διοίκηση με γνώμονα την «επιλεξιμότητα» των δαπανών και τις προτεραιότητες της ενωσιακής γραφειοκρατίας.

Λουκάς Αποστολίδης: Το διακύβευμα των αυτοδιοικητικών εκλογών

 

12.08.2023

Στο επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, παρά τα «μπάνια του λαού», βρίσκονται οι αυτοδιοικητικές εκλογές σε Δήμους και Περιφέρειες.

Κεντρικό διακύβευμα αυτών των εκλογών η αυτονομία των αυτοδιοικητικών θεσμών. Δυο βασικές αντιλήψεις κυριαρχούν και βρίσκονται σε αναμέτρηση, σε σύγκρουση ανάμεσα στις επιλογές που πρέπει να επιλέξει ο κάθε πολίτης.

Η δημοκρατική παράταξη του ΠΑΣΟΚ, αποκέντρωσε την κεντρική εξουσία, θεσμοθέτησε το θεσμό της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης και αναδιοργάνωσε θεσμικά τους Δήμους. Παραχώρησε αρμοδιότητες και πόρους. Με βάση τις αρχές και τις αξίες που εκφράζει ο Ευρωπαϊκός  Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας και το τρίπτυχο ΠΑΣΟΚ: Αυτοδιοίκηση-Συμμετοχή-Δημοκρατικός Προγραμματισμός κυριάρχησαν για πολλές δεκαετίες. Στα τέσσερα επίπεδα της σύγχρονης Δημοκρατίας (τοπικά, περιφερειακά, εθνικά και ευρωπαϊκά) οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί στη χώρα μας ζωντάνεψαν την ύπαιθρο, αναβάθμισαν την ποιότητα ζωής των πολιτών και αποτέλεσαν σοβαρό αναπτυξιακό μοχλό για τις τοπικές κοινωνίες.

Στόχος και επιπτώσεις της επαύξησης κατά 150% του αριθμού των υποψηφίων στις Αυτοδιοικητικές εκλογές.

 

 Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

O Νόμος 4804/2021, ο εκλογικός νόμος της αυτοδιοίκησης που επανάφερε το σύστημα της ex lege ενισχυμένης πλειοψηφίας του συνδυασμού του επιτυχόντος Δημάρχου ή Περιφερειάρχη καθώς και το όριο του 43% αντί του 50%, για την εκλογή Δημάρχου ή Περιφερειάρχη έχει εισαγάγει ρυθμίσεις που στοχεύουν:

Α. Στην διευκόλυνση και ενίσχυση των εν ενεργεία Δημάρχων και Περιφερειαρχών προκειμένου να επιτύχουν την επικράτησή τους έναντι των αντιπάλων τους

Β.  Στον περιορισμό της συγκρότησης περισσοτέρων συνδυασμών αποτρέποντας έτσι την διάσπαση των πολιτικών κομμάτων δυσχεραίνοντας την συγκρότηση «ανεξάρτητων» συνδυασμών

Γ. Θεσπίζοντας όριο για την συμμετοχή στην κατανομή των εδρών το 3%  εμποδίζει την εκπροσώπηση μικρών πολιτικών κομμάτων ή παρατάξεων.

Κωλύματα και ασυμβίβαστα των Περιφερειακών Εκλογών. Διατάξεις των άρθρων 47,48,49 του ν.4803/2021 όπως ισχύουν.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ`

ΕΚΛΟΓΙΜΟΙ - ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΣΘΑΙ 

Άρθρο 47

Προσόντα εκλογιμότητας

 1. Περιφερειάρχης μπορεί να εκλεγεί δημότης δήμου της οικείας περιφέρειας, που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και έχει συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών.

 2. Περιφερειακός σύμβουλος μπορεί να εκλεγεί:

 α) δημότης δήμου της οικείας περιφέρειας, που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών και

 β) πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν, σύμφωνα με το άρθρο 3 του π.δ. 133/1997 (Α` 121) και έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών.

Άρθρο 48

Κωλύματα εκλογιμότητας και ασυμβίβαστα

 1. Δεν μπορούν να εκλεγούν ή να είναι περιφερειάρχες ή περιφερειακοί σύμβουλοι, πολίτες οι οποίοι στερούνται του δικαιώματος του εκλέγειν.

 «2. Δεν μπορούν να εκλεγούν ή να είναι περιφερειάρχες ή περιφερειακοί σύμβουλοι:

Κωλύματα και ασυμβίβαστα των Δημοτικών Εκλογών. Διατάξεις των άρθρων 9,10,11 του Ν.4804/2021

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’

ΕΚΛΟΓΙΜΟΙ - ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΣΘΑΙ

Άρθρο 9

Προσόντα εκλογιμότητας

1. Δήμαρχος μπορεί να εκλεγεί:

α) δημότης που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και έχει συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών και

β) πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν, σύμφωνα με το άρθρο 3 του π.δ. 133/1997 (Α’ 121), και έχει συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών.

2. Δημοτικός σύμβουλος, σύμβουλος δημοτικής κοινότητας ή πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας μπορεί να εκλεγεί:

α) δημότης που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών και

β) πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν, σύμφωνα με το άρθρο 3 του

π.δ. 133/1997, και έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα των εκλογών.

Άρθρο 10

Κωλύματα εκλογιμότητας και ασυμβίβαστα

1. Δεν μπορούν να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή πρόεδροι δημοτικών κοινοτήτων, πολίτες οι οποίοι στερούνται του δικαιώματος του εκλέγειν.

2. Δεν μπορούν να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή πρόεδροι δημοτικών κοινοτήτων:

Πολυεπίπεδη Δημοκρατική Διακυβέρνηση- Ένα σχέδιο αλλαγής του κράτους

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ – ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Οι λόγοι που το κρατούν το ελληνικό κράτος συγκεντρωτικό είναι ιστορικοί και δομικοί ενώ παράλληλα αναπαράγεται και γιαυτό συντηρείται η πελατειακή σχέση των επιπέδων του πολιτικού και διοικητικού συστήματος με αρνητικές επιπτώσεις στην αναπτυξιακή, οικονομική και παραγωγή διαδικασία.

Από το 1981 έως και το 2010 συντελέστηκαν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που μετέβαλαν την εικόνα του συγκεντρωτισμού ως προς τις δομές και μετέφεραν την Αυτοδιοίκηση από το περιθώριο στο επίκεντρο του πολιτικού και διοικητικού συστήματος με κορυφαίες  την ίδρυση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, το Πρόγραμμα Ιωάννης Καποδίστριας και το Πρόγραμμα ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ. Αξιοσημείωτη επίσης είναι η εισαγωγή αναπτυξιακών θεσμών και εργαλείων που εμπέδωσαν τον αναπτυξιακό ρόλο της Αυτοδιοίκησης.

Παρόλα αυτά όμως το κράτος παρέμεινε συγκεντρωτικό γιατί οι μεταρρυθμίσεις δεν κέρδισαν στο πιο κρίσιμο μέτωπο, στο μέτωπο της αποκέντρωσης της εξουσίας με την μεταφορά σημαντικών λειτουργιών και αρμοδιοτήτων για όλες τις δημόσιες πολιτικές και συνακόλουθα στο μέτωπο της αποκέντρωσης των αντίστοιχων πόρων και των λειτουργικών, υλικών και άυλων, μέσων. Οι απόπειρες που έγιναν με την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και το Πρόγραμμα Καλλικράτης αφυδατώθηκαν ή ματαιώθηκαν.

Το μετέωρο βήμα της απλής αναλογικής

Τάσος Σαπουνάκης

Ειπώθηκαν πολλά για το θέμα της απλής αναλογικής. Τα ΜΜΕ την συκοφαντούσαν συνεχώς, τα άλλα κόμματα την απαξίωναν, οι υποτιθέμενες ή επιδιωκόμενες συνεργασίες συναντούσαν συνεχώς αδιέξοδα. Αποτέλεσμα η απλή αναλογική εξουδετερώθηκε (;) και τα παραμορφωτικά εκλογικά συστήματα της ενισχυμένης αναλογικής θεωρήθηκαν αποτελεσματικά.

Ισχυρίζομαι ότι η απλή αναλογική έτσι όπως υλοποιήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ – Π.Σ. ήταν προβληματική από την αρχή, όσον αφορά την σύλληψη αλλά και την υλοποίηση της. Έχουμε και λέμε:

Εκλογικές δαπάνες συνδυασμών και υποψηφίων και έλεγχος αυτών, κατά τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. Τι ισχύει.

Ο έλεγχος των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές διέπεται από τις διατάξεις του Ν.3870/2010 (ΦΕΚ Α΄138/9.8.2010) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Με τις διατάξεις του νόμου αυτού ορίζονται οι εκλογικές δαπάνες, τα όριά τους και η διαδικασία ελέγχου από την Ειδική Επιτροπή που συγκροτείται σε κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Για τις προσεχείς εκλογές δεν έχουν θεσπιστεί νές διατάξεις και συνεπώς μέχρι στιγμής ισχύουν οι αναφερόμενες εδώ. Δεν αποκλείεται όμως έως το τέλος Αυγούστου να θεσπιστούν νέες διατάξεις δεδομένου ότι ορισμένα από τα δεδομένα έχουν αλλάξει με κυριότερη την υπερβολική αύξηση των υποψηφίων ανά συνδυασμό, έως και 150% πάνω από τον αριθμό των εδρών. Έτσι και αλλιώς τα παρακάτω ισχύουν για την προκλογική περίοδο η οποία, ειδικά για την δήλωση και τον έλεγχο των εκλογικών δαπανών έχει διάρκεια 60 ημέρες πριν από τις εκλογές, δηλαδή αρχίζει στις 8 Αυγούστου 2023. Οι δαπάνες που γίνονται εκτός της προεκλογικής περιόδου δεν υπόκεινται στους περιορισμούς και στον έλεγχο.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ΄ ΑΡΙΘ. 3870       (ΦΕΚ Α 138/9.8.2010)

Εκλογικές δαπάνες συνδυασμών και υποψηφίων και έλεγχος αυτών, κατά τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η Εκλογή στις Κοινότητες. Τι αλλάζει με τον Ν. 5043/2023 (ΦΕΚ 91/13.4.2023)

Δημοσιεύτηκε σήμερα  στο ΦΕΚ 91/13.4.2023,  ο ψηφισθείς σε μία συνεδρίαση Νόμος 5043/2023 «Ρυθμίσεις σχετικά με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού - Διατάξεις για την ευζωία των ζώων συντροφιάς - Διατάξεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα - Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Εσωτερικών και άλλες επείγουσες διατάξεις». Μεταξύ των πολλών διάσπαρτων θεματικών ενοτήτων του είναι και η αιφνίδιες αλλαγές στην εκλογή των Συμβουλίων Κοινότητας σε Κοινότητες με πληθυσμό από 201 έως 2000 κατοίκους. Στις Κοινότητες αυτές στις οποίες εκλέγεται τριμελές Συμβούλιο έως τώρα είχε καθιερωθεί σύστημα αυξημένης πλειοψηφίας 3/5 στον συνδυασμό του επιτυχόντος Δημάρχου όπως εξάλλου ισχύει για όλες τις Κοινότητες άνω των 300 κατοίκων δυνάμει του άρθρου του Ν. 4804/2021, του νόμου που κατάργησε την απλή αναλογικής στις αυτοδιοικητικές εκλογές (όπως είχε καταστρωθεί με τον Ν.4555/2018, τον γνωστό «Κλεισθένη Ι»).

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΨΗΦΙΣΤΗΚΑΝ ΣΗΜΕΡΑ (11.4.2023)

 

Ψηφίστηκε σήμερα το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών στο οποίο περιλαμβάνονται και αιφνίδιες αλλαγές στο σύστημα εκλογής των Κοινοτικών Συμβουλίων και στην διεύρυνση της εκλογής Συμβουλίου και στις Κοινότητες με πληθυσμό άνω των 200 κατοίκων. 

Ο Υπουργός Εσωτερικών έφερε την τελευταία στιγμή τροπολογία η οποία ασφαλώς και ψηφίστηκε με την οποία άλλαξε το σύστημα εκλογής των Κοινοτικών Συμβουλίων στις Κοινότητες από 201 έως 2000 κατοίκους (η συνδυαστική προσέγγιση του νέου άρθρου 4 του Ν. 4804/2021 με το νέο άρθρο 30 του ίδιου Νόμου διότι ενώ θα έπρεπε στην τροπολογία δεν αναφέρεται το όριο των 201 κατοίκων αλλά των 301 παρότι αυτό άλλαξε με το άρθρο 18 του Νομοσχεδίου). Ο Δήμαρχος δεν θα έχει πλειοψηφία εκ του νόμου αλλά η εκλογή θα γίνεται με την απλή αναλογική. 

Έτσι στις Κοινότητες έχουμε τρία συστήματα εκλογής:

α. έως 200 κατοίκους εκλέγεται Πρόεδρος ο πλειοψηφών του συνδυασμού που επικράτησε στην Κοινότητα.

β. Από 201 έως 2000 κατοίκους εκλέγεται Συμβούλιο με απλή αναλογική και Πρόεδρος το πλειοψηφών του πρώτου σε ψήφους συνδυασμού στην Κοινότητα.

γ. Από 2001 και πάνω εκλέγεται Συμβούλιο με πλειοψηφία του συνδυασμού του Δημάρχου και οι έδρες κατανέμονται 3/5 στον Συνδυασμό του Δημάρχου και 2/5 στους επιλαχόντες Συνδυασμούς. 

*Επιφυλασσόμαστε για την ανάλυση μετά την δημοσίευση του ψηφισμένου σήμερα Νομοσχεδίου.

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ: 

Οι εκλογές στις Κοινότητες κατά τον Ν. 4804/2021

 

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη 

Ο Ν.4804/2021 εκτός της κατάργησης της απλής αναλογικής του Ν. 4555/2018 και της επαναφοράς συστήματος ex lege πλειοψηφίας για τον Δήμαρχο και τον Περιφερειάρχη καθώς και της μείωσης του ορίου εκλογής από τον πρώτο γύρο στο 43%, επέφερε σημαντικές ανατροπές και στο σύστημα εκλογής των οργάνων της δημοτικής αποκέντρωσης, των Προέδρων και των Συμβουλίων Κοινοτήτων. Τα ερωτήματα που μας θέτουν πολλοί  φίλοι και συνομιλητές αναδεικνύουν την ελλιπή ενημέρωση για τις αλλαγές αυτές.  Στο παρόν άρθρο κωδικοποιούμε τις βασικές επιλογές του Ν.4804/2021 για την εκλογή των οργάνων των Κοινοτήτων.

Ο νομοθέτης του Ν.4804/2021 ανέτρεψε μία πολυετή νομοθετική επιλογή που ίσχυε από το 1997  με το νόμο του Προγράμματος Ιωάννης Καποδίστριας με τον οποίο καταστρώθηκε για πρώτη φορά το σύστημα δημοτικής αποκέντρωσης με Τοπικά Συμβούλια στην θέση των καταργηθέντων Κοινοτήτων. Πάντοτε η εκλογή στα Τοπικά Συμβούλια γινόταν με το σύστημα της απλής αναλογικής ανεξαρτήτως του αποτελέσματος για την εκλογή Δημάρχου και Δημοτικού Συμβουλίου. Ο νομοθέτης δηλαδή δεν επέβαλε την πλειοψηφία του Δημάρχου στα Τοπικά Συμβούλια ή μετά τον Καλλικράτη στα Συμβούλια της Κοινότητας. Ο Ν. 4804/2021 επιτάσσει την πλειοψηφία του Δημάρχου σε όλα τα Συμβούλια της Κοινότητας, δηλαδή στις Κοινότητες με πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων. Αντιθέτως στις Κοινότητες κάτω των 300 κατοίκων εκλέγεται μόνο Πρόεδρος και αυτός είναι ο πρώτος σε σταυρούς προτίμησης υποψήφιος του συνδυασμού που αναδείχθηκε πρώτος με απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία εγκύρων ψηφοδελτίων στην Κοινότητα. Στις Κοινότητες δηλαδή κάτω των 300 κατοίκων ισχύει η παλαιά εκλογική αρχή της εκλογής με βάση τα αποτελέσματα στην Κοινότητα και όχι στον Δήμο.

Γιώργος Παπανδρέου: Συμμετοχική Δημοκρατία αντί μίας εξουσίας λάφυρο προς κατοχή.

 

Συνέντευξη στην Εφημερίδα “Δημοσιογραφος”  και  στον Γιώργο Λαουτάρη

1. Η κυβέρνησή σας θέσπισε την πιο ριζική μεταρρύθμιση της αυτοδιοίκησης, τον «Καλλικράτη», που άλλαξε ριζικά τον χάρτη των Δήμων. Περιγράψτε μας τις αντιδράσεις που έφτασαν τότε στο γραφείο σας. Σίγουρα μεταξύ αυτών θα υπήρξαν και κάποιες από την περιοχή μας. Αισθάνεστε δικαιωμένος για εκείνη την απόφαση;

Το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» του 2010, αποτελεί συνέχεια του Προγράμματος Καποδίστριας (1997). Και τα δύο, είναι μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε το ΠΑΣΟΚ. Στον πυρήνα τους είχαν τη φιλοσοφία της συνένωσης υπαρχόντων Δήμων, με σκοπό την αποκέντρωση της εξουσίας με την ενίσχυση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και με γνώμονα την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών.

Και ο «Καλλικράτης», όπως και ο «Καποδίστριας», βρήκε ισχυρές αντιδράσεις που εκφράστηκαν ακόμη και με μεγάλες κινητοποιήσεις, κατανοητές αλλά και άδικες ως προς το περιεχόμενό τους, καθώς παρά την όποια επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε για να χτυπηθεί αυτή η απολύτως αναγκαία μεταρρύθμιση, η ουσία που ενόχλησε, ήταν ότι καταργήθηκε ένας πολύ μεγάλος αριθμός θέσεων εξουσίας, αλλά και αχρείαστων και κοστοβόρων οργανισμών που απορροφούσαν σημαντικούς πόρους που πλήρωναν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο οι πολίτες.

Βέβαια, επειδή καλό είναι να αναδεικνύεται η αλήθεια που πάντα είναι ωφέλιμη, ούτε η πολιτεία, ούτε και οι ίδιοι οι δήμοι και οι περιφέρειες, με κάποιες φωτεινές βέβαια εξαιρέσεις, έπραξαν στη συνέχεια τα δέοντα για να ενισχυθεί περαιτέρω η συμμετοχή των πολιτών, η διαβούλευση και η λογοδοσία, ώστε οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης να καταστούν και πιο ανοιχτοί και πιο αποτελεσματικοί όσον αφορά την αποστολή τους.

Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Δημήτρης Ι. Κατσούλης

Το κειμενο βασίζεται στην ομιλία  στην Ημερίδα/Συζήτηση με θέμα: «ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. ΤΟΜΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» που διοργάνωσε η Περιφερειακή Παράταξη «Δύναμη Ζωής»την 23η Ιανουαρίου 2023 στο Δημαρχείο Περιστερίου

 

Η Περιφέρεια, η περιφερειακή αυτοδιοίκηση, είναι εκ προοιμίου ο θεσμός στον οποίο συναντάται η εφαρμογή της δημοκρατικής αρχής με την άσκηση των αναπτυξιακών πολιτικών που είτε ανήκουν ήδη στον κύκλο αρμοδιοτήτων της Περιφέρειας είτε προσδοκούμε ότι στο μέλλον θα μεταβιβαστούν, θα επαυξηθούν και θα καταστήσουν τον θεσμό κατ΄εξοχήν πεδίο αναπτυξιακής διακυβέρνησης.

Η Περιφέρεια, ως θεσμός αυτοδιοίκησης, προορίζεται να εξελιχθεί επίσης και σε πεδίο συμμετοχικής διακυβέρνησης των αναπτυξιακών πολιτικών. Αυτός ο ρόλος όμως δεν είναι a priori δεδομένος. Η Περιφέρεια, για την οποία θα γίνει εν συνεχεία λόγος, προϋποτίθεται ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της πολυεπίπεδης δομής του Κράτους και λειτουργεί ως μέρος ενός συστήματος πολυεπίπεδης δημοκρατικής διακυβέρνησης. Σήμερα όμως  απέχει παρασάγγας από αυτόν τον ρόλο.

 

Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση: Οι προϋποθέσεις για την επιτυχή μεταρρύθμισή της

 Άννα Παπαδημητρίου - Τσάτσου*

 

 

ΟΜΙΛΙΑ στην Ημερίδα/Συζήτηση που διοργάνωσε η Περιφερειακή Παράταξη «Δύναμη Ζωής» στις 23.1.2023 στο Δημαρχείο Περιστερίου

 

Ευχαριστώ πολύ την παράταξη «Δύναμη Ζωής» και τη Ρένα Δούρου προσωπικά, για την τιμητική πρόσκληση να συμμετέχω στη σημερινή ενδιαφέρουσα Ημερίδα/Συζήτηση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τις προοπτικές της.

Είναι αλήθεια πως δεν συνηθίζεται αυτός ο απολύτως δημιουργικός και ουσιαστικός τρόπος πολιτικής συζήτησης από μία Αυτοδιοικητική παράταξη. Το σύνηθες είναι οι διθυραμβικοί εορτασμοί και απολογισμοί. Βρισκόμαστε σε προεκλογική χρονιά άλλωστε. Ίσως όμως αυτός να είναι και ο μοναδικός δρόμος να βλέπουμε τα τρωτά, να τα βάζουμε σε λόγια, και ύστερα να ακούμε τις γνώμες και τις απόψεις τόσο των διαφόρων παραγόντων που δραστηριοποιούνται στην Αυτοδιοίκηση όσο και όλων αυτών που τα μελέτησαν θεωρητικά και έχουν σίγουρα μια ολοκληρωμένη άποψη που μας είναι περισσότερο και από χρήσιμη. Πώς μπορούμε άλλωστε να μιλάμε για προοπτικές χωρίς να γνωρίζουμε τις αιτίες των λαθών?

Όλοι όσοι συμμετέχουν σήμερα εδώ είναι άνθρωποι που, είτε θεωρητικά, είτε στην πράξη, είτε σε συνδυασμό και των δύο, έχουν πολλά να πουν, χρήσιμα και δημιουργικά, πολύ περισσότερο από εμένα.

Μέσα από το σύντομο πέρασμά μου από την Αυτοδιοίκηση, και πιο συγκεκριμένα από την Περιφέρεια Αττικής, σε συνδυασμό πάντοτε με το έντονο ενδιαφέρον μου για τα δημόσια πράγματα, θέλω να εκθέσω λοιπόν έναν προβληματισμό μου, που νομίζω έχει περισσότερο πρακτικό παρά θεωρητικό νόημα. Ίσως ο προβληματισμός μου αυτός να αφορά το συνολικότερο χώρο της πολιτικής, της δημόσιας λειτουργίας στον τόπο μας. Πώς αλλιώς όμως, αφού οι σχέσεις κεντρικού κράτους και αυτοδιοικητικών δομών είναι σημαντική και σε μεγάλο βαθμό αλληλεξαρτώμενη. Αυτή ακριβώς η αλληλεξάρτηση είναι που οδηγεί στη διαπίστωση πως οι βασικές παθογένειες του πολιτικού μας συστήματος διαπερνούν και την αυτοδιοίκηση. Άλλωστε, όπου μιλάμε για δομές, δημόσιους οργανισμούς, μιλάμε και για ανθρώπους. Ανθρώπους που καλούνται να αρθρώσουν πολιτική και στη συνέχεια να την εφαρμόσουν.

Ολόκληρη η Απόφαση 2377/2022 του Συμβουλίου Επικρατείας για την αντισυνταγματικότητα των Νόμων 4623 και 4625/2019

 

Κατά τον χρόνο ψηφίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν είχε δοκιμασθεί στην πράξη η εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής που εισήχθη με τον ν. 4555/2018 στη διοίκηση των δήμων, προκειμένου να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, αναγόμενους στην ομαλή λειτουργία αυτών, η τόσο σοβαρή και έντονη επέμβαση του νομοθέτη στη θέληση των εκλογέων, με την εφαρμογή των επίδικων ρυθμίσεων και κατά την τρέχουσα δημοτική περίοδο. Για τους λόγους αυτούς, οι προαναφερθείσες ρυθμίσεις, καθ’ ό μέρος καταλαμβάνουν τη δημοτική περίοδο που διανύεται μετά τις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 26 Μαΐου και 2 Ιουνίου 2019, έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις των άρθρων 5 (παρ. 1), 52 και 102 (παρ. 2) του Συντάγματος. Συνεπώς, οι ρυθμίσεις αυτές, οι οποίες, κατά τη βούληση του νομοθέτη, συνέχονται μεταξύ τους ως ενιαίο σύνολο και δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αυτοτελώς, πρέπει να παραμερισθούν στο σύνολό τους ως αντισυνταγματικές και να εφαρμοσθούν κατά τη συγκρότηση των εν λόγω δημοτικών επιτροπών οι προϋφιστάμενες αυτών διατάξεις. Αντιθέτως, δεν αντίκεινται στις διατάξεις αυτές του Συντάγματος οι ρυθμίσεις που αφορούν την ανάδειξη των μελών των διοικητικών συμβουλίων δημοτικών νομικών προσώπων (Δ.Ε.Υ.Α. κ.λπ.), καθ’ όσον οι εν λόγω οργανωτικές μεταβολές δεν συνδυάζονται και με μεταφορά αρμοδιοτήτων από άμεσα όργανα διοίκησης του δήμου προς τα αντίστοιχα συλλογικά όργανα των νομικών αυτών προσώπων.

…………………………………………………..

Το Δικαστήριο, εκτιμώντας τις δυσχέρειες που θα ήταν ενδεχόμενο να αντιμετωπίσει ο Δήμος Βέροιας από την αναδρομή των αποτελεσμάτων της ακυρώσεως στο χρονικό σημείο εκδόσεως των προσβαλλόμενων πράξεων, κρίνει ότι συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος που επιβάλλουν, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 50 παρ. 3β του π.δ. 18/1989, την αναδρομή των αποτελεσμάτων της ακυρώσεως σε χρονικό σημείο μεταγενέστερο της εκδόσεως των ακυρούμενων πράξεων και προγενέστερο της δημοσιεύσεως της παρούσας αποφάσεως· πρέπει δε να ορισθεί ως τέτοιο χρονικό σημείο η προηγούμενη ημέρα της δημοσιεύσεως αυτής.

Ο Ν.5006/2022 αφήνει την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο περιθώριο της δημόσιας στεγαστικής πολιτικής.

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Ψηφίστηκε από την Βουλή και δημοσιεύτηκε πριν λίγες ημέρες ο Ν. 5006/2022 (ΦΕΚ 239/22.12.2022 τεύχος Α’): «Σπίτι μου - στεγαστική πολιτική για τους νέους, αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας για κοινωνική κατοικία, στεγαστική αποκατάσταση πυρόπληκτων στην περιοχή «Μάτι» και άλλες διατάξεις». Σε οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης στο επίκεντρο του νομοθέτη θα ήταν ο ρόλος και η αρμοδιότητα των Δήμων κατά κύριο λόγο και των Περιφερειών επικουρικά, για την υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών που ρυθμίζει, ήτοι της στεγαστικής πολιτικής για νέους, της κοινωνικής κατοικίας με αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας κ.ο.κ. Ο νομοθέτης του Ν.5006/2022 συνεπής στην συγκεντρωτική αντίληψη για την εφαρμογή των δημόσιων πολιτικών και την περιθωριακή θέση της Αυτοδιοίκησης ρυθμίζει τα ζητήματα με αποφασιστικό ρόλο στην Κεντρική Διοίκηση και μόνο επικουρικό και δευτερεύοντα στην Αυτοδιοίκηση.

Ι. Κοινωνική Αντιπαροχή 

Κράτος, τοπική αυτοδιοίκηση και νομιμότητα

 ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΚΡΑΜΕΝΟΣ

Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας  

Καθηγητής της Νομικής Σχολής  ΑΠΘ.

Αναδημοσίευση από: https://www.kathimerini.gr/   10.12.2022 

 

Το Σύνταγμα ορίζει ότι η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), στους οποίους μπορεί να ανατίθενται με νόμο και κρατικές υποθέσεις, οι δε Αρχές τους εκλέγονται από τον λαό. Το Σύνταγμα ορίζει επίσης ότι το κράτος ασκεί στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης εποπτεία, η οποία συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας.

Ο συνταγματικός νομοθέτης αναθέτει τις πιο πάνω υποθέσεις στους δημοκρατικά νομιμοποιημένους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι αποτελούν τμήμα της δημόσιας διοίκησης, προκειμένου να διασφαλισθεί η αποτελεσματικότερη λειτουργία του διοικητικού συστήματος καθώς τα αιρετά όργανα γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών απ’ ό,τι τα κεντρικά όργανα του κράτους.

Ταυτόχρονα η κρατική εποπτεία αποβλέπει στην τήρηση της αρχής της νομιμότητας, καθώς επιτάσσει την παρακολούθηση της εφαρμογής των κανόνων δικαίου εκ μέρους των οργάνων των ΟΤΑ.

Οι ν. 4623 και 4625/2019 ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και η Απόφαση 2377/2022 του ΣτΕ

Γράφει ο  Θανάσης Γ. Ξηρός

 Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Αναδημοσίευση από: https://www.airetos.gr/  7/12/2022

1. Η κυβερνητική πρωτοβουλία το καλοκαίρι του 2018 να καθιερώσει την αναλογική και στις αυτοδιοικητικές εκλογές συνάντησε την έντονη αντίδραση της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης. Προεξοφλώντας ότι η εφαρμογή της στην προγραμματισμένη εκλογική αναμέτρηση δέκα περίπου μήνες αργότερα θα διαταράξει «τη διοικητική αποτελεσματικότητα» των Δήμων και των Περιφερειών», ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας δήλωσε ότι, όταν αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας, θα την αποκαταστήσει και θα καταργήσει το νέο εκλογικό σύστημα. Αμφότερα, δηλαδή η αποκατάσταση και η κατάργηση, αποτέλεσαν και δεσμεύσεις του κατά την πρόωρη προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία την 7η Ιουλίου 2019.

Επιδεικνύοντας μοναδική συνέπεια και αξιοσημείωτη ταχύτητα, θα σπεύσει λίγες ημέρες μετά την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης να διεκπεραιώσει την πρώτη δέσμευση. Με δύο διαδοχικές και σε μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους νομοθετικές πρωτοβουλίες, μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές και πριν από την εγκατάσταση των νέων αρχών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης την 1η Σεπτεμβρίου του 2019,προβλέφθηκε, κατά σειρά, ότι:

Στην πεπατημένη του "επιτελικού κράτους" το "Εθνικό Σύστημα Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης"

Η Κυβέρνηση συνεχίζοντας την πεπατημένη των ψευδεπίγραφων δήθεν «μεταρρυθμίσεων» στον δρόμο που χάραξε με το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» προχωρά στην θεσμοθέτηση του λεγόμενου «Εθνικού Συστήματος Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης».

 Πρόκειται για έναν μηχανισμό αξιολόγησης αορίστως μελλοντικής ανακατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ Κράτους, Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, Περιφερειών και Δήμων.

Στην ουσία συγκροτείται υπό τον Υπουργό Εσωτερικών ένα σύστημα «αέναης» μελέτης των ζητημάτων της αποκέντρωσης και της αποσυγκέντρωσης (έννοια ολίγον ξεχασμένη σε παλιές συντηρητικές προσεγγίσεις του Διοικητικού Δικαίου που βγαίνει από την ναφθαλίνη) και μεταφοράς αρμοδιοτήτων που σίγουρα δεν έχει καμία σχέση με την μεγάλη Αλλαγή που χρειάζεται στο Κράτος για την αποκέντρωση της εξουσίας προς τα κάτω και την άσκηση όχι μόνο πλησιέστερα αλλά και με την συμμετοχή των πολιτών.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΚΑΠ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ (2022 ΕΕΤΑΑ)

https://kede.gr/wp-content/uploads/2022/11/%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%84%CE%B7-%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AE%CF%82-%CE%9A%CE%91%CE%A0-181122.pdf

Η αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων μπροστά σε δύο θεσμικά διακυβεύματα: Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο και το Σύνταγμα

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Η προωθούμενη αναθεώρηση του Εθνικού σχεδίου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, το οποίο εγκρίθηκε μόλις το 2020 και μάλιστα προτού εφαρμοστεί καθώς δεν προσαρμόστηκε σε αυτό κανένα Περιφερειακό Σχέδιο, φέρνει στο προσκήνιο σοβαρά πολιτικά αλλά και θεσμικά  διακυβεύματα τόσο για αυτή κάθε αυτή την διαχείριση των στερεών αποβλήτων αλλά και για την προστασία της διοικητικής αυτοτέλειας των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και της συνταγματικά προσδιορισμένης εξουσίας των Δήμων. Ειρήσθω εν παρόδω ότι εδώ γίνεται λόγος μόνο για τα αστικά στερεά απόβλητα, αυτά που διαχειρίζεται η Αυτοδιοίκηση, ήτοι για το 17,9% του συνόλου των Στερεών Αποβλήτων (στοιχεία 2018) και σε αυτά προστίθεται και το 0,4% που είναι οι ιλύες από τα αστικά λύματα. Όλα τα υπόλοιπα στερεά απόβλητα (82%)  έτσι και αλλιώς δεν ανήκουν στην αρμοδιότητα της Αυτοδιοίκησης.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ , Χαλκίδα 18.11.2022

12 Αρχές της Καλής Διακυβέρνησης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η χρηστή διακυβέρνηση – η υπεύθυνη διεξαγωγή των δημοσίων υποθέσεων και η διαχείριση των δημοσίων πόρων – περιλαμβάνεται στις 12 Αρχές της Καλής Διακυβέρνησης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Οι 12 Αρχές κατοχυρώνονται στη στρατηγική για την καινοτομία και τη χρηστή διακυβέρνηση σε τοπικό επίπεδο, η οποία εγκρίθηκε με απόφαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2008. Καλύπτουν θέματα όπως η ηθική συμπεριφορά, το κράτος δικαίου, η αποτελεσματικότητα και η αποτελεσματικότητα, διαφάνεια, χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και λογοδοσία.

Το Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης έχει αναπτύξει εργαλειοθήκες για να βοηθήσει τις τοπικές αρχές, και σε ορισμένες περιπτώσεις τις κεντρικές αρχές, να τηρούν αυτές τις αρχές και να παρέχουν έτσι καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες.

Το Ευρωπαϊκό Σήμα Αριστείας Διακυβέρνησης (ELoGE) απονέμεται σε τοπικές αρχές που έχουν επιτύχει υψηλό συνολικό επίπεδο χρηστής διακυβέρνησης, μετρούμενο σε σχέση με το σχετικό σημείο αναφοράς.

 

1.                Συμμετοχή, Εκπροσώπηση, Δίκαιη Διεξαγωγή Εκλογών

Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την συμμετοχή των πολιτών στην τοπική δημόσια ζωή. (CM/Rec(2018)4)

 

Σύσταση CM/Rec(2018)4 της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη για τη συμμετοχή των πολιτών στην τοπική δημόσια ζωή

(Εγκρίθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 21 Μαρτίου 2018 στην 1311η συνεδρίαση των Βουλευτών Υπουργών)

Η Επιτροπή Υπουργών, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 15.β του Καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης,

Θεωρώντας ότι στόχος του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι να επιτύχει μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των μελών του με σκοπό τη διαφύλαξη και την υλοποίηση των ιδανικών και των αρχών που αποτελούν την κοινή τους κληρονομιά και την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής τους προόδου·

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχή των πολιτών βρίσκεται στο επίκεντρο της ιδέας της δημοκρατίας και ότι οι πολίτες που είναι προσηλωμένοι στις δημοκρατικές αξίες, έχοντας επίγνωση των πολιτικών τους υποχρεώσεων και ενεργειών στη δημόσια ζωή, είναι η ψυχή κάθε δημοκρατικού συστήματος·

Επιβεβαιώνοντας την πεποίθησή του ότι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία αποτελεί μέρος της κοινής κληρονομιάς των κρατών μελών και αποτελεί τη βάση της συμμετοχής των πολιτών στη δημόσια ζωή σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

Υπενθυμίζοντας τις πρακτικές άμεσης δημοκρατίας σε ορισμένα κράτη μέλη·

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχική δημοκρατία, η οποία σέβεται και αναγνωρίζει το ρόλο όλων των παραγόντων, μπορεί να συμβάλει και να συμπληρώσει την αντιπροσωπευτική και άμεση δημοκρατία, καθιστώντας τους δημοκρατικούς πιο αποτελεσματικούς , συμβάλλοντας έτσι σε κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς και σταθερότητα·

Πεπεισμένοι ότι η τοπική δημοκρατία είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της δημοκρατίας στις ευρωπαϊκές χώρες και ότι η ενίσχυσή της αποτελεί παράγοντα σταθερότητας·

Αντιμισθία αιρετού μόνο από ένα αυτοδιοικητικό αξίωμα

 

Επειδή πολλοί ρωτάνε για την συσσώρευση περισσότερων αντιμισθιών από διαφορετικά αυτοδιοικητικά αξιώματα είναι σκόπιμο να διασαφηνίσουμε  την ορθή κατά κανόνα πρακτική ο αιρετός να αμείβεται από ένα μόνο αυτοδιοικητικό αξίωμα. Για παράδειγμα ο Αντιδήμαρχος που είναι και Πρόεδρος ή Αντιπρόεδρος ενός δημοτικού νομικού προσώπου δεν μπορεί να αμείβεται παρά μόνο από ένα αξίωμα είτε αυτό του Αντιδημάρχου του οποίου η αντιμισθία είναι ίση με το 50% του Δημάρχου είτε από εκείνο του Προέδρου που είναι ίση με το 25 % της αντιμισθίας του Δημάρχου.

Πηγή: Dimosnet

Απολαβές αιρετών με περισσότερα αξιώματα και αποζημιώσεις συνεδριάσεων