Μοντέλα και βασικές μεταβλητές της μητροπολιτικής διακυβέρνησης



Mariona Tomàs Farnés , 
το κείμενο δημοσιεύθηκε στο Barcelona Metropolis. 
Την μετάφραση επιμελήθηκε η Μαρία Βασιλάκη.
 Αναδημοσίευση από https://www.citybranding.gr/
Η διακυβέρνηση των μητροπολιτικών περιοχών αποτελεί επαναλαμβανόμενο ζήτημα της πολιτικής ατζέντας. Δεν υπάρχει ενιαία φόρμουλα δεδομένου ότι κάθε πόλη έχει τις ιδιαιτερότητές της λόγω ιστορικών και πολιτικών λόγων. Η συζήτηση σχετικά με το μοντέλο που πρέπει να εφαρμοστεί είναι συχνά αμφισβητούμενη, εξ αιτίας ιδεολογιών, συμφερόντων και διαφορετικών τρόπων αντίληψης του μητροπολιτικού χώρου. Η μητροπολιτική διακυβέρνηση απαιτεί ένα κοινό όραμα μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων φορέων.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, το 55% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σήμερα σε αστικές περιοχές, ποσοστό που αναμένεται να φτάσει το 68% μέχρι το 2050. Στην Ευρώπη, ο αστικός πληθυσμός αντιπροσωπεύει το 75% του συνολικού πληθυσμού.
Ως εκ τούτου, θέματα τόσο σημαντικά όσο η κοινωνική συνοχή ή η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής έχουν γίνει προκλήσεις σε αστικό και μητροπολιτικό επίπεδο. Η έγκριση της ατζέντας 2030 και των Στόχων για την Αειφόρο Ανάπτυξη (2015), καθώς και η Παγκόσμια Αστική Ατζέντα και εκείνη που αφορά την ΕΕ (2016) υπογραμμίζουν τη σημασία των αστικών θεμάτων. Η διακυβέρνηση των μητροπολιτικών περιοχών και περιφερειών αποτελεί επαναλαμβανόμενο ζήτημα της πολιτικής ατζέντας. Πολυάριθμες εργασίες και ακαδημαϊκές μελέτες, όπως εκείνη των Heinelt και Kübler (2005) και η έκθεση των Ηνωμένων Πόλεων και Τοπικών Κυβερνήσεων (UCLG, 2016),υποστηρίζουν ότι υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα διακυβέρνησης και δεν υπάρχει κοινή φόρμα για όλες ( κανένα one-size-fits-all).
Πράγματι, κάθε πόλη έχει τις ιδιαιτερότητες και τη μορφή της διακυβέρνησής της για ιστορικούς και πολιτικούς λόγους. Παρόλα αυτά μπορούμε να διακρίνουμε  τέσσερα βασικά μοντέλα μητροπολιτικής διακυβέρνησης, ανάλογα με τον βαθμό θεσμοθέτησής τους (ΟΟΣΑ, 2015 και Tomas, 2017), δηλαδή, ανάλογα με το είδος των θεσμικών ρυθμίσεων που έγιναν:

Αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης των Δήμων


Του Λάμπρου Μίχου
εκλεγέντος Δημάρχου Αγίας Βαρβάρας Αττικής
 


Κατά γενική ομολογία η ανυπαρξία σταθερής και συνδεδεμένης με τον Δήμαρχο πλειοψηφίας στο Δημοτικό Συμβούλιο θα δυσχεράνει την λειτουργία του συστήματος διακυβέρνησης και συνεπώς την έγκαιρη λήψη αποφάσεων με δυσμενείς συνέπειες στην αποτελεσματικότητα των Δήμων και στην προστασία του Δημοσίου Συμφέροντος.

Ανεξάρτητα από την αλλαγή του εκλογικού συστήματος είναι πάντως αναγκαίες άμεσα οι μεταρρυθμίσεις στο σύστημα διακυβέρνησης με σκοπό την ενίσχυση της εκτελεστικής λειτουργίας για την διοίκηση των τρεχουσών τοπικών υποθέσεων και τον εξορθολογισμό των αρμοδιοτήτων του Δημοτικού Συμβουλίου το οποίο ο νομοθέτης σήμερα το εκλαμβάνει ως «Διοικητικό Συμβούλιο» και όχι ως βουλευόμενο αντιπροσωπευτικό σώμα το οποίο ασκεί έλεγχο στην εκτελεστική λειτουργία του Δήμου, ασκεί ρυθμιστικές κανονιστικές αρμοδιότητες και έχει το τεκμήριο αρμοδιότητας μόνο για θέματα προγραμματισμού.

Ειδικότερα προτείνεται το Δημοτικό Συμβούλιο να ασκεί τις ακόλουθες λειτουργίες:

Η Ατζέντα 2030 και η Τοπική Αυτοδιοίκηση



Του Ράλλη Γκέκα Δρ Οικονομικών ΤΑ
Σε προηγούμενο άρθρο[1] είχαμε ασχοληθεί με τις προτεραιότητες της νέας προγραμματικής περιόδου 2021 -2027. Στο άρθρο αυτό τονίστηκε ότι η πλειονότητα των επενδύσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής θα προσανατολίζονται στους στόχους για «μια εξυπνότερη και πιο πράσινη Ευρώπη». Με βάση τη δέσμευση που έχει αναλάβει η ΕΕ στην πρότασή της για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, το 25 % των κοινοτικών δαπανών θα συνεισφέρουν στη δράση για το κλίμα. Υπενθυμίζεται ότι η συνολική χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής, για την επόμενη προγραμματική περίοδο, θα ανέλθει στα 331 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου.
Είναι προφανές ότι, οι χρηματοδοτικοί πόροι και οι Στόχοι για μία Βιώσιμη Ανάπτυξη θέτουν όχι μόνο μεγάλες προκλήσεις, αλλά και  ερωτήματα για την Ευρωπαϊκή Τοπική Αυτοδιοίκηση, με βασικότερο το:
Πώς θα μπορέσει να έχει πρόσβαση σε αυτούς τους πόρους και να υλοποιήσει αποτελεσματικότερα τις συγκεκριμένες πολιτικές;

Αυτό αποτελεί και το αντικείμενο του παρόντος άρθρου.

Οι Στόχοι της Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Στις 25 έως 27 Σεπτεμβρίου του 2015, στη 70η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, συγκεντρώθηκαν οι εθνικές αντιπροσωπείες των κρατών- μελών του και αποφάσισαν τους Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ). Καθορίστηκαν 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης, οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν 169 επιμέρους εξειδικεύσεις. Δεσμεύτηκαν μάλιστα για την πλήρη εφαρμογή των στόχων αυτών, την οποίαν αποκάλεσαν «Ατζέντα 2030»

Οι 17 στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης είναι:

Περιφερειακές Εκλογές και πολιτική αυτονομία.




Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Το θεσμικό περιβάλλον των εκλογών του προσεχούς Μαίου αλληλοεπηρεάζεται με το ρευστό και συνάμα πολωτικό πολιτικό περιβάλλον. Οι τετραπλές τουλάχιστον εάν όχι πενταπλές κάλπες  δεν θα δυσχεράνουν μόνο τη  διαδικασία και θα ταλαιπωρήσουν εκλογείς και εφορευτικές επιτροπές αλλά κυρίως θα θολώσουν και θα μπλέξουν τα πολιτικά διακυβεύματα τα οποία σε καμία περίπτωση δεν είναι ούτε απλά ούτε ενιαία.
Η «μπουγάδα» των πολιτικών διακυβευμάτων και συνακόλουθα η ασάφεια και η παραπλάνηση που θα τα συνοδεύσει μπορεί να διευκολύνουν τους κομματικούς σχεδιασμούς ιδίως των μονομάχων της διπολικής πόλωσης αλλά σε καμία περίπτωση δεν διευκολύνει ούτε συμφέρει τους πολίτες, την οργανωμένη σε εκλογικά σώματα, κοινωνία.
Σε αυτή την κρίσιμη για το μέλλον της Ευρώπης και των λαών της εκλογή των μελών του Ευρωκοινοβουλίου προέχει κυρίως η σαφής τοποθέτηση του πολίτη απέναντι στο μείζον υπαρξιακό δίλλημα της Ευρώπης. Θα συνεχίσει με δυσκολία να αναζητά τη διόρθωση των λαθών της για να παραμείνει το κοινό σπίτι των λαών της με Δημοκρατία, Κοινωνική Αλληλεγγύη και Ανάπτυξη ή θα γίνει βορρά στις ακραίες δυνάμεις του Αντιευρωπαϊσμού που μας γυρίζουν εξήντα και πλέον πίσω;  Σε αυτή την μείζονα αντίθεση συστοιχίζονται οι επιμέρους ιδεολογικοπολιτικές αντιθέσεις των πολιτικών δυνάμεων της Ευρώπης  μέρος  των οποίων είναι τα κόμματα του λεγόμενου ευρωπαϊκού δημοκρατικού τόξου στα οποία περιλαμβάνονται και οι δύο φερόμενοι ως πόλοι του  νέου ελληνικού διπολισμού. Συνεπώς ο πολιτικός διάλογος για την Ευρώπη δεν μπορεί να γίνεται είτε με όρους της εγχώριας πόλωσης ή να παραμείνει στην άκρη διότι από την κρίση των λαών της Ευρώπης στις κάλπες του Ευρωκοινοβουλίου θα διακυβευθούν τα σημαντικότερα ζητήματα και για την πορεία της χώρας μας.

Κωλύματα και ασυμβίβαστα των υπαλλήλων των Ο.Τ.Α στις Αυτοδιοικητικές Εκλογές


Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη
Δικηγόρου, 
τέως Δημάρχου Αυλώνος Ευβοίας


Συχνά κατά το επίκαιρο έτος των εκλογών στους ΟΤΑ τίθενται ερωτήματα σχετικά με το δικαίωμα των υπαλλήλων των Δήμων και των Περιφερειών καθώς και των νομικών τους προσώπων να συμμετάσχουν ως υποψήφιοι στον ΟΤΑ στον οποίο υπηρετούν.
Η απάντηση, δεδομένης κατά την στιγμή που γράφεται το κείμενο αυτό, και της αβεβαιότητας για το τελικό περιεχόμενο της υπό ανακοίνωση μεταβατικής διάταξης με την οποία δεν θα εφαρμοστούν τα κωλύματα του ν.4555/2018 (ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ 1) στις προσεχείς εκλογές αλλά εκείνα του ν.3852/2010 (Καλλικράτης), όπως δήλωσε ο Υπουργός Εσωτερικών, παραθέτουμε την απάντηση σύμφωνα και με τα δύο θεσμικά πλαίσια.

1.    Κωλύματα Υπαλλήλων των ΟΤΑ κατά τον «Καλλικράτη»
Ο νομοθέτης του άρθρου 352/2010 καταστρώνει τις διατάξεις περί κωλυμάτων στο άρθρο 14 για τους Δήμους και στο άρθρο  117 για τις Περιφέρειες.
Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.1 εδ. β του άρθρου 14 του ν.3852/2010  οι Γενικοί Γραμματείς  και υπάλληλοι των δήμων με οποιαδήποτε σχέση εργασίας και εάν υπηρετούν, καθώς και οι δημοτικοί συμπαραστάτες, δεν μπορούν να εκλεγούν Δήμαρχοι, Δημοτικοί Σύμβουλοι και σύμβουλοι δημοτικής και τοπικής κοινότητας στους Δήμους που υπηρετούν.  Με τη διάταξη του εδ. δ΄της ίδιας παραγράφου του ιδίου άρθρου ορίζεται ότι υπάλληλοι με οποιαδήποτε σχέση εργασίας δεν μπορούν να εκλεγούν στο νέο δήμο που προκύπτει από τη συνένωση των Δήμων στους οποίους υπηρετούν (διάταξη που αφορά τις μεταβατικές καταστάσεις των συνενώσεων όταν προκύπτουν.
Από τα παραπάνω συνάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα:
Το κώλυμα εκλογιμότητας είναι απόλυτο για τους υπαλλήλους του δήμου αποκλειστικά και μόνο για την εκλογή τους στο Δήμο αυτόν.
Το κώλυμα ισχύει για όλους τους υπαλλήλους, δηλαδή μόνιμους, με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου αλλά και ορισμένου χρόνου.
Το κώλυμα δεν ισχύει για τα νομικά πρόσωπα του Δήμου, δηλαδή οι υπάλληλοι των δημοτικών νομικών προσώπων και των δημοτικών επιχειρήσεων μπορούν να εκλεγούν στον Δήμο στον οποίο ανήκει το νομικό πρόσωπο στο οποίο υπηρετούν.